از دیدگاه طب سنتی، بدن انسان از عناصر اربعه (آب، خاک، هوا و آتش) ساخته شده است و با اخلاط اربعه (صفرا، دم، بلغم و سودا) کنترل میشود. وقتی غذا در بدن هضم و جذب میشود، اخلاط اربعه را تولید میکند که باعث رشد اندامها و بازسازی اعضای آسیب دیده میشوند و امکان حرکت کردن را برای انسان فراهم میکنند. منظور از خلط، ماده مرطوب و روانی است که غذا ابتدا به آن تبدیل میشود.
اخلاط اربعه از نظر گرمی، سردی، خشکی و رطوبت با هم متفاوت هستند. به طوری که صفرا گرم و خشک، دم گرم و تر، بلغم سرد و تر و سودا سرد و خشک است. ترکیب این اخلاط در بدن باعث به وجود آمدن مزاجهای مختلف میشود.
اگر میزان و نسبت اخلاط اربعه در حالت تعادل باشد، فرد دارای مزاج معتدل است. اما اگر مقدار هر کدام از آنها در مقایسه با مزاج معتدل افزایش یابد، مزاج فرد تغییر میکند. برای مثال اگر میزان بلغم موجود در بدنتان نسبت به مقدار این خلط در بدن فردی که مزاج معتدل دارد بیشتر باشد، شما دارای مزاج بلغمی خواهید بود. خلط بلغم طبیعت سرد و تر دارد و تولید بیش از حد آن در بدن میتواند جسم و روان را تحت تاثیر قرار دهد و به بروز بیماریهای زیادی منجر شود.
اخلاط اربعه که شامل صفرا، دم، بلغم و سودا میشود، از نظر گرمی، سردی، خشکی و رطوبت با هم تفاوت دارند.
معایب مزاج بلغمی میتواند بسته به اندامی که میزان این خلط در آن زیاد شده است، متفاوت باشد. این خلط در سراسر بدن جریان مییابد و معمولا افزایش آن روی کل بدن تاثیر میگذارد، اما اگر در اندام خاصی تجمع پیدا کند فقط همان بخش از بدن را درگیر میکند. به عنوان مثال اگر غلبه بلغم در مغز اتفاق بیفتد، باعث کاهش حافظه و فراموشی میشود و اگر به طور کلی مزاج فرد را تغییر دهد، ممکن است به چاقی شکمی منجر شود. با این حال، در بیشتر موارد فردی که دچار غلبه بلغم میشود احتمالا تعدادی از علائم زیر یا حتی همه آنها را در خود مشاهده میکند:
همانطور که گفتیم، غلبه بلغم در هر یک اندامهای بدن میتواند به علائم و عوارض خاصی منجر شود. در ادامه مطلب، شما را با مشکلات مرتبط با قسمتهای مختلف بدن آشنا خواهیم کرد:
درمان طب سنتی بلغم نیازمند تغییر سبک زندگی است. افرادی که عوارض ناشی از غلبه این خلط رنج میبرند، بهتر است در صورت امکان در مناطقی که آب و هوای گرم و خشک دارند زندگی کنند. چرا که رطوبت محیط باعث تشدید علائم آنها میشود. همچنین لازم است رژیم غذایی خود را اصلاح کنند و از مصرف غذاهایی که با مزاج آنها سازگار نیست بپرهیزند.
متخصصان طب سنتی توصیه میکنند که افراد بلغمی مزاج مراقب حجم غذای مصرفی خود باشند و از پرخوری بپرهیزند. همچنین باید از غذاهای زودهضم استفاده کنند و غذا را خوب بجوند. معمولا رژیم غذایی برای بلغمیها شامل عسل، ادویه و خشکبار است و به آنها توصیه میشود که غذاهای آماده و فستفود را از برنامه غذایی خود حذف کنند. در جدول زیر میتوانید با تعدادی از غذاهای مفید و مضر برای این افراد آشنا شوید:
| گروه غذایی | غذاهای مفید | غذاهای مضر |
| سبزیجات | شوید، ترخون، جعفری، ریحان، مرزه، نعناع، شنبلیله، تره و کرفس | گوجهفرنگی، قارچ، سیبزمینی، کلم، کاهو و اسفناج |
| میوهها | سیب شیرین، به و نارگیل | پرتقال، نارنگی، کیوی، هندوانه، آلو و آلبالو |
| لبنیات | شیر، ماست، دوغ و کشک | |
| گوشت | گوشت گوسفند جوان | گوشت گاو و گوساله، بوقلمون، شترمرغ و ماهی |
| مغزها | بادام، فندق و پسته | بادامزمینی و کره بادامزمینی |
| ادویهها | دارچین، زنجبیل، هل، زعفران، زیره سبز، سیر و موسیر | سماق |
| نوشیدنیها | قهوه، نوشابه، دلستر و آبغوره | |
| سایر غذاها | عسل | ترشیجات فستفود و غذاهای کنسروی ماکارونی، لازانیا و غذاهای حاوی رشته چیپس و پفک انواع سس |
تعادل بین چهار خلط دم، صفرا، بلغم و سودا به حفظ سلامتی کمک میکند. اما گاهی اوقات، به دلیل سبک زندگی نادرست یا در اثر مصرف بعضی از غذاها مقدار یکی از این خلطها بیش از اندازه در بدن افزایش مییابد که این امر مشکلات زیادی را به همراه دارد. برای مثال، ممکن است به علت غلبه بلغم به چاقی شکمی، سنگ کلیه، ناباروری یا مشکلات گوارشی دچار شوید.