خارخاسک

گیاه خارخاسک از خانواده اسپندیان می‌باشد که پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف کره زمین دارد به طوری که می‌توان آن را در غالب نواحی دنیا مشاهده کرد. این گیاه دارویی به عنوان علف هرز در بیشتر مناطق دیده می‌شود. اگرچه گیاه خارخاسک در آمریکا و استرالیا گیاهی سمی محسوب می‌شود، اما در طب سنتی چین و هند پیشینه‌ای طولانی و مصارف درمانی بسیار دارد. قسمت مورد استفاده این گیاه میوه، دانه، برگ، ریشه و گاهی تمام قسمت‌های گیاه است و اغلب، تمام میوه آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نام  فارسی:	خارخاسک
خاستگاه:	جنوب آسیا و اروپا
نام انگلیسی:	BINDII
نام علمی:	TRIBULUS TERRESTRIS
خانواده:	ZYGOPHYLLACEAE - اسپندیان
نامهای دیگر:	puncturevine ،bullhead ، burra gokharu، cat's head

خارخاسک گیاهی است علفی، یک ساله، دارای ساقه‌های خوابیده با انشعابات گسترده بر سطح خاک و پوشیده از تار که برگ و ساقه‌های جوان آن را تارهای ظریف ابریشمی می‌پوشاند. برگ‌های آن متقابل غالباً نامساوی و مرکب از برگچه‌های کوچک و ریزی است که به تعداد ۶-۳ زوج در طرفین دمبرگ اصلی جای دارند. گل‌ها زرد کوچک و منفرد هستند. میوه آن شیزوکارپ (میوه‌هایی را گویند که از یک تخمدان 2 یا چند قسمتی نتیجه می‌شوند، تخمدان آن‌ها نیز پس از رسیدن کامل به قطعات ناشکوفایی که معمولاً هر یک محتوی یک دانه می‌باشد تجزیه می‌گردد) ناشکوفا که در موقع رسیدن قسمت‌های پنجگانه آن از هم جدا و پراکنده می‌شوند. هر یک از این قسمت‌های پنج‌گانه در سطح بیرونی خاردار است. رنگ میوه های آن سبز مایل به زرد، بدون بو و با طعم مشخص است. میوه‌های این گیاه را در اواخر تابستان و اوایل پاییز جمع آوری می‌نمایند.

 

شرایط نگهداری و پرورش خارخاسک

 

نور: از لحاظ نوری در شرایط نور کامل می‌تواند بهترین رشد را داشته باشد.
رطوبت: برای جوانه زنی به خاک مرطوب نیاز دارد اما پس از اینکه گیاه استقرار یافت می‌تواند به خاک‌های خشک مقاوم باشد. ریشه‌های فرعی زیاد این گیاه سبب شده که بتواند رطوبت را در خاک‌های کم آب نیز جذب کند.
دما: خارخاسک در آب و هوای گرم و حتی مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می‌کند.

تکثیر گیاه خارخاسک

خارخاسک را از طریق بذر تکثیر می‌کنند. بذور تازه از خود خواب نشان می‌دهند و کاشت آن بلافاصله پس از رسیدن سبب جوانه‌زنی کمی می‌شود. در پاییز و زمستان خواب آنها طی شده و در بهار یا اوایل تابستان در شرایط مرطوب جوانه می‌زنند.

 

خواص دارویی خارخاسک

 

 

• گیاه خارخاسک باعث کاهش قند خون بیماران دیابتی می‌شود.
• عرق خارخاسک مدر، تسکین دهنده درد مثانه، شکننده سنگ کلیه و مثانه و ملین است و به دلیل ادرار آور بودن می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌های مجاری ادرار را کاهش دهد.
• عرق خارخاسک برای کاهش فشارخون مفید است، همچنین برای کاهش چربی خون و کلسترول، رفع تصلب شرایین، انسداد و سخت شدن سرخرگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• عرق خارخاسک با کاهش تحریک عصبی، افزایش فعالیت عضله قلب و از بین بردن هورمون‌های مازاد از جریان خون، برای برطرف کردن فشار خون مفید است.
• عرق گیاه خارخاسک بین ورزشکاران به خصوص بدنسازان به همراه مکمل‌های غذایی برای تقویت توده عضلانی و افزایش قدرت مصرف می‌شود.
• غرغره کردن جوشانده خارخاسک باعث می شود التهاب‌ها و برفک دهان، بهبود یابد.